Λέγεται πως αν κάποιος
δεν μπορεί να ονειρευτεί τη νύχτα, θα τρελαθεί. Με τον ίδιο τρόπο, αν σε ένα παιδί δεν επιτραπεί να επισκεφτεί τον
χώρο της φαντασίας, αυτό το παιδί δεν θα συμφιλιωθεί ποτέ με την
πραγματικότητα. Paul
Auster
Η φαντασία δόθηκε στον
άνθρωπο για να τον αποζημιώσει γι’ αυτό που δεν είναι. Το χιούμορ δόθηκε για να τον αποζημιώσει γι’ αυτό που είναι. Francis Bacon
Η φαντασία είναι το
βασίλειο της αλήθειας, ενώ το εφικτό
είναι μια από τις επαρχίες της αλήθειας. Charles Baudelaire
Η ψυχή χωρίς φαντασία είναι σαν αστεροσκοπείο χωρίς τηλεσκόπιο. Harriet Beecher
Ελευθερία: ένα από τα πλέον πολύτιμα αγαθά της φαντασίας. AmbroseBierce
Η φαντασία δεν είναι μια
κατάσταση. Είναι η ίδια η ανθρώπινη
ύπαρξη. William Blake
Η φαντασία είναι ελεύθερη αλλά όχι και ο άνθρωπος. LuisBuñuel
Δεν χρειάζεται να έχουμε
παραπάνω λεφτά απ’ όσα η φαντασία
μας θα μας επέτρεπε να ξοδεύουμε. Claude
Chabrol
Μ’ αρέσει πολύ που η καρδιά
υπαγορεύει, που η φαντασία γράφει
και που το πνεύμα διορθώνει. Maurice
Chapelan
Η φαντασία κάνει το συγγραφέα. Η απουσία της, τους
αναγνώστες του. Maurice Chapelan
Συμβουλή στον συγγραφέα:
δώσε ελευθερία στην φαντασία σου, αλλά μάζεψε την πένα σου. Anton Chekhov
Η κακή λειτουργία της
φαντασίας προδιαθέτει σε έγκλημα. Agatha Christie
Αν η τάξη είναι η ηδονή
της λογικής, η αταξία είναι η
απόλαυση της φαντασίας. Paul Claudel
Οι νέοι πλάθουν με τη φαντασία το μέλλον τους. Οι γέροι πλάθουν με τη φαντασία το παρελθόν τους. Decoly
Η φαντασία βάζει φωτιά στο
βραδύκαυστο φιτίλι του πιθανού. Emily Dickinson
Όπου δεν υπάρχει
φαντασία, δεν υπάρχει τρόμος. Arthur Conan Doyle
Η φαντασία είναι
σημαντικότερη από τη γνώση. AlbertEinstein
Η λογική θα σε πάει από το Α στο Β. Η φαντασία θα σε πάει παντού. AlbertEinstein
Σε κάποιο βαθμό όλα
είναι ρεαλιστικά. Δεν υπάρχουν σύνορα ανάμεσα στη φαντασία και στο πραγματικό. Federico Fellini
Πιστεύω ότι η φαντασία είναι πιο δυνατή από τη γνώση. Ότι ο μύθος είναι πιο δραστικός από
την ιστορία. Ότι τα όνειρα είναι πιο
ισχυρά από τα γεγονότα. Ότι η ελπίδα
πάντα θριαμβεύει έναντι της εμπειρίας.
Ότι το γέλιο είναι η μόνη θεραπεία της θλίψης.
Και πιστεύω ότι η αγάπη είναι πιο δυνατή από τον θάνατο. Robert Fulghum
Χωρίς φαντασία, ο έρωτας δεν έχει καμιά τύχη. Romain Gary
Δεν υπάρχει τίποτε πιο
τρομακτικό από τη φαντασία χωρίς γούστο. Goethe
Από το γάμο της
Φαντασίας με την Επιθυμία γεννιέται
κάτι πολύ μεγαλύτερο, από ό,τι επιτρέπει η ζωή. Baltasar Gracián
Η γυναίκα
πρέπει να είναι σαν μια καλή ταινία τρόμου: όσο περισσότερο χώρο αφήνει για τη
φαντασία μας, τόσο καλύτερα. Alfred
Hitchcock
Η ευφυΐα
είναι η σύζυγος, η φαντασία είναι η
ερωμένη και η μνήμη είναι η
υπηρέτρια. Victor Hugo
Η φαντασία του ανθρώπου
είναι εκ φύσεως υψιπετής, της αρέσουν τα άπιαστα και τα θαυμαστά… Η λογική, όμως, απαιτεί μια διαφορετική
μέθοδο και αποφεύγοντας τα μακρινά και δύσκολα ερωτήματα, περιορίζεται στην
καθημερινότητα, ασχολούμενη με θέματα πρακτικά και εμπειρικά. David Hume
Η φαντασία είναι τα μάτια
της ψυχής. Joseph Joubert
Αυτός που έχει φαντασία
χωρίς να έχει μόρφωση, έχει φτερά
χωρίς να έχει πόδια. Joseph Joubert
Η ευτυχία δεν είναι ιδανικό της λογικής, αλλά της φαντασίας.Immanuel Kant
Στο σκοτάδι η φαντασία είναι πιο ζωηρή απ’ ό,τι στο άπλετο φως. Immanuel Kant
Η φαντασία μου είναι ένα
μοναστήρι, και εγώ είμαι ο μοναχός. John Keats
Δεν μπορείς να
καταλάβεις τίποτα για την τέχνη, ιδιαίτερα τη μοντέρνα τέχνη, αν δεν
καταλαβαίνεις ότι η φαντασία είναι μια αξία
από μόνη της. Milan Kundera
Ένα από τα προσόντα του
να είσαι πολύ νέος είναι ότι δεν
αφήνεις τα γεγονότα να εμποδίζουν τη φαντασία σου. Sam Levenson
Αν πρόκειται να χτίσεις
κάτι στον αέρα, καλύτερα να είναι κάστρα
παρά πύργοι από τραπουλόχαρτα. Georg
Christoph Lichtenberg
Άνθρωποι με ζωηρή φαντασία είναι συνήθως περίεργοι. Henry Longfellow
Η μοναξιά είναι τόσο χρήσιμη για τη φαντασία, όσο και η κοινωνία
είναι απαραίτητη για τον χαρακτήρα.
James Russell Lowell
Μετά από την αλήθεια,
δεν υπάρχει τίποτα πιο ωραίο από τη
φαντασία. Antonio Machado
Η φανταστική λογοτεχνία επινοήθηκε τη μέρα που ο Ιωνάς γύρισε σπίτι
του και είπε στη γυναίκα του ότι άργησε τρεις μέρες επειδή τον είχε καταπιεί
μια φάλαινα. Gabriel Garcia Marquez
Έρωτας είναι ο θρίαμβος της φαντασίας επί της νοημοσύνης. Henry Louis Mencken
Η φαντασία είναι η φωνή
της τόλμης. Αν υπάρχει οτιδήποτε
θεϊκό στο Θεό είναι αυτό: τόλμησε να φανταστεί τα πάντα. Henry Miller
Είναι κρίμα που δεν
μπορεί να φανταστεί κανείς αυτό που δεν μπορεί να το συγκρίνει με τίποτα. Μεγαλοφυΐα είναι ένας Αφρικανός που
ονειρεύεται το χιόνι. Vladimir Nabokov
Η ανησυχία είναι βασικά μια κακή χρήση της φαντασίας. Alex Osborn
Όλα προέρχονται από τη
φαντασία. Αυτή δημιουργεί την ομορφιά,
τη δικαιοσύνη και την ευτυχία, που είναι τα πάντα σ’ αυτόν τον κόσμο. Blaise Pascal
Εάν φαντάζομαι, βλέπω. Fernando Pessôa
Οτιδήποτε μπορείς να
φανταστείς είναι πραγματικό. Pablo Picasso
Όλη η θρησκεία, φίλε μου, απλά έχει εξελιχθεί από
την απάτη, τον φόβο, την πλεονεξία, τη Αυτοί που ονειρεύονται
την ημέρα είναι γνώστες πολλών πραγμάτων που διαφεύγουν από όσους
ονειρεύονται μόνο τη νύχτα. Edgar Allan Poe
Είναι γλυκό, σε όλες τις
ηλικίες, να αφήνεσαι να σε οδηγεί η
φαντασία. Marcel Proust
Ας αφήσουμε τις όμορφες γυναίκες για τους
άντρες που δεν έχουν φαντασία.Marcel Proust
Είναι γλυκό, σε όλες τις ηλικίες, να αφήνεσαι να σε
οδηγεί η φαντασία. Marcel Proust
Είναι η φαντασία μας που
ευθύνεται για τον έρωτα, όχι το άλλο
πρόσωπο. Marcel Proust
Η φαντασία γίνεται
πληκτική όταν δεν βρίσκει διέξοδο στην πραγματικότητα.
Luca Ronconi
O κόσμος της
πραγματικότητας έχει όρια. Ο κόσμος της φαντασίας είναι ανεξάντλητος. Jean-Jacques Rousseau
Ο δεύτερος γάμος είναι ένας θρίαμβος της φαντασίας πάνω στην εξυπνάδα. RitaRudner
Ένας σωρός πέτρες παύει
να είναι σκέτες πέτρες, από τη στιγμή που ένας άνθρωπος τις κοιτάζει έχοντας κατά νου την εικόνα μιας εκκλησίας.
Antoine de Saint-Exupéry
Θρησκεία είναι η φυσική αντίδραση της φαντασίας όταν έρχεται αντιμέτωπη
με τις δυσκολίες ενός εχθρικού κόσμου. George
Santayana
Οι θεοί δεν σε επισκέπτονται για να σου θυμίσουν αυτό που ήδη
γνωρίζεις. Mary Stewart
Η τεχνική χωρίς φαντασία
λέγεται μαστοριά και μας δίνει χρήσιμα αντικείμενα, όπως τα καλαμόπλεκτα καλάθια.
Η φαντασία χωρίς τεχνική μας δίνει
τη μοντέρνα τέχνη. Tom Stoppard
Δεν μπορούμε να
εξαρτόμαστε από τα μάτια μας, όταν η
φαντασία μας είναι εκτός εστίασης. Mark
Twain
Αν έχεις κτίσει κάστρα
στον αέρα, η δουλειά σου δεν πήγε χαμένη.
Εκεί θα έπρεπε να είναι. Τώρα βάλε τα θεμέλια από κάτω τους. Henry David Thoreau
Η ζωή έχει πολύ περισσότερη φαντασία από εμάς. Francois Truffaut
Ο φανταστικός έρωτας είναι πολύ καλύτερος από τον
πραγματικό έρωτα. Το να μην το κάνεις ποτέ είναι πολύ συναρπαστικό. Τα πιο
συναρπαστικά αξιοθέατα βρίσκονται μεταξύ δύο αντιθέτων που δεν συναντιούνται
ποτέ. Andy Warhol
Η συνέπεια είναι το τελευταίο καταφύγιο όσων δεν έχουν φαντασία. Oscar Wilde
Οι καλοί άνθρωποι ερεθίζουν την υπομονή, οι κακοί τη φαντασία.
Oscar Wilde
Ο ενθουσιασμός είναι μια φλόγα της φαντασίας.
Ο καλύτερος φίλος και ο χειρότερος εχθρός του ανθρώπου είναι
η φαντασία του. [Γκραφ Α.]
Οι άνδρες δεν υποψιάζονται πόσο χρωστάνε στη φαντασία της
γυναίκας. [Ιποχόρσκαγια Ι.]
Ποίηση είναι η τέχνη να φτιάχνεις φανταστικά κλαδιά που πάνω τους
όμως κάθονται αληθινά αηδόνια. [Μουρ [παράφραση του Χ. Βλαβιανού]
Τέχνη: σεξ της φαντασίας με την πραγματικότητα. [Νέϊταν Τζ.]
Το μίσος δεν είναι παρά μια ήττα της φαντασίας.
[Γκριν Γκ.]
Το στόμα είναι η πύλη του νου. Εάν το κρατήσεις ανοιχτό ο νους
σου θα φύγει. Η φαντασία είναι τα πόδια του νου. Εάν δεν την
δαμάζεις θα απομακρύνει τον νου από το σωστό μονοπάτι. [Χουν Τζι Τσεν]
Το ψέμα βρίσκεται πιο κάτω
από την αλήθεια, η καλλιτεχνική φαντασία: πιο πάνω. [Στέϊνχαους Χ.]
Χρησιμοποιήστε τη φαντασία όχι για να φοβάστε
μέχρι το θάνατο, αλλά για να εμπνευστείτε για την ζωή. [Μπρούκμεν Α.]
Η φαντασία στην εξουσία. Σύνθημα του Μάη του ‘68
Ευφυολογία είναι το άνθος της φαντασίας.
Η φαντασία είναι το «διαβατήριο» για νέους
κόσμους.
Μας επιτρέπει να δούμε πέρα από το προφανές και να δημιουργήσουμε το καινούριο.
Είναι η πηγή της τέχνης, της
εφεύρεσης και της ελπίδας.
Τα μεγάλα έργα τέχνης είναι αποτέλεσμα συχνών επισκέψεων του μυαλού
και της ψυχής στο χώρο της φαντασίας.
Δεν ξέρεις καημένε τη λαϊκή ψυχή. Οι λαοί πιστεύουν πιότερο τ’ αυτιά τους, παρά τα μάτια
τους. Πιότερο το μύθο παρά τα γεγονότα. Πιότερο τη φαντασία τους από την κρίση
τους… Κώστας Βάρναλης
Κι από την ανάποδη
φοριέται η φαντασία και σ’ όλα τα μεγέθη της. Οδυσσέας Ελύτης
Η φαντασία είναι το
ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην παραφροσύνη,
στη διαστροφή, στην τερατωδία αλλά, επίσης, στην αυταπάρνηση και σε κάθε
μεγαλειώδη δημιουργία. Χάρη στη φαντασία, το ένστικτο έπαψε να είναι ο
μοναδικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς μας. Χάρη στη φαντασία, μπορούμε να
δημιουργούμε. Κορνήλιος Καστοριάδης
Η φαντασία είναι ανορθόδοξες συνθέσεις της
πραγματικότητας. Δεν υπάρχει φαντασία χωρίς τη βάση αυτής. Ντίνα Κίτσου
Η βαθύτερη δύναμη της
κοινωνικής προόδου δεν είναι ο τεχνικός που κατασκεύασε το αεροπλάνο, αλλά ο ποιητής που οραματίστηκε τον Ίκαρο. Σ. Κωστόπουλος
Ο οίνος
κάνει τον φτωχό πλούσιο στη φαντασία και τον πλούσιο φτωχό στην πραγματικότητα. Πλάτωνας
Στόχος του εκπαιδευτικού συστήματος δεν πρέπει να είναι τόσο η γνώση, όσο το
να καλλιεργήσουμε τη φαντασία. Ευγένιος
Τριβιζάς
Η φαντασία (fantazia, fantasy,fantasy, fantasy, Fantasie, Phantasie, fantaisie) είναι μια μουσική σύνθεση με ρίζες στον αυτοσχεδιασμό . Η φαντασία όπως και ο αυτοσχεδιασμός, σπάνια ακολουθεί τους κανόνες των σχολικών βιβλίων οποιασδήποτε αυστηρής μουσικής μορφής .
Ο όρος εφαρμόστηκε για πρώτη φορά στη μουσική κατά τον 16ο αι., αρχικά για να αναφερθεί στην ευφάνταστη μουσική «ιδέα» και όχι σε ένα συγκεκριμένο συνθετικό είδος. Η πρώτη χρήση του ως τίτλου ήταν σε γερμανικά χειρόγραφα πληκτρολογίου πριν από το 1520, και μέχρι το 1536 βρίσκεται σε έντυπες ταμπλατούρες από την Ισπανία, την Ιταλία, τη Γερμανία και τη Γαλλία. Από την αρχή, η φαντασία είχε την έννοια του «παιχνιδιού της ευφάνταστης επινόησης», ιδιαίτερα σε συνθέτες λαούτου ή βιχουέλα όπως ο Φραντσέσκο Κανόβα ντα Μιλάνο και ο Λουίς ντε Μιλάν. Η μορφή και το ύφος της κυμαίνονται κατά συνέπεια από το ελεύθερα αυτοσχεδιαστικό έως το αυστηρά αντιστικτικό, και περιλαμβάνει επίσης λίγο-πολύ τυποποιημένες τομικές μορφές. Ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες στην ανάπτυξη της φαντασίας ήταν ο Γιαν Πίτερσζον Σβίλινκ. Το σπουδαιότερο έργο του σε αυτό το ύφος είναι η χρωματική φαντασία (μια συγκεκριμένη μορφή που ονομάζεται «χρωματική φαντασία»), η οποία από πολλές απόψεις αποτελεί σύνδεσμο μεταξύ της Αναγέννησης και του Μπαρόκ. Tον 16ο αι. η οργανική φαντασίωση ήταν μια αυστηρή μίμηση του φωνητικού μοτέτου. Πολυφωνικές σόλο φαντασίες συντέθηκαν ευρέως για λαούτο και πρώιμα πληκτροφόρα. Συνθέτες όπως ο William Byrd και ο Orlando Gibbons έγραψαν πολλές σωζόμενες φαντασίες για πληκτροφόρα, ενώ παράλληλα διεύρυναν το είδος με εξαιρετικά παραδείγματα για φλάουτα και βιόλες. Οι συνθέτες John Coprario, Alfonso Ferrabosco, Thomas Lupo, John Ward και William White συνέχισαν να επεκτείνουν το είδος για τη σύντροφο βιόλας, ενώ παραδείγματα από τους William Lawes, John Jenkins, William Cranford, Matthew Locke και Henry Purcell θεωρούνται εξαιρετικά από τα τέλη του 17ου αι.
Η μορφή επεκτάθηκε σε εύρος κατά την περίοδο Μπαρόκ, με έργα που κυμαίνονται από τη Χρωματική Φαντασία και Φούγκα του Γ. Σ. Μπαχ, BWV 903, για τσέμπαλο, τη Μεγάλη Φαντασία και Φούγκα σε Σολ ελάσσονα, BWV 542, για όργανο, και τη Φαντασία και Φούγκα σε Ντο ελάσσονα, BWV 537, για όργανο, είναι παραδείγματα.Ο Γκέοργκ Φίλιπ Τέλεμαν δημοσίευσε τις Δώδεκα Φαντασίες για Σόλο Φλάουτο το 1733, και τις Δώδεκα Φαντασίες για Σόλο Βιολί και Δώδεκα Φαντασίες για Βιόλα ντα Γκάμπα σόλο το 1735.
Bach, Fantasia and fugue in G minor, BWV 542, Van Doeselaa
Παραδείγματα από την Κλασική περίοδο είναι η Φαντασία σε Ρε ελάσσονα, K. 397 για πιάνο και η Φαντασία σε Ντο ελάσσονα, K. 475 του Μότσαρτ. Οι διάσημες "Moonlight" 13η και 14ηΣονάτες για πιάνο του Λούντβιχ βαν Μπετόβεν αρχίζουν και οι δύο με τη "Σονάτα σχεδόν μια φαντασία". Ο Φραντς Σούμπερτ συνέθεσε τη Φαντασία σε Ντο μείζονα, ή Φαντασία του Περιπλανώμενου για σόλο πιάνο, και τη Φαντασία σε Φα ελάσσονα για πιάνο τέσσερα χέρια. Τρία έργα του Σοπέν ανήκουν στο είδος: Η Φαντασία σε Φα ελάσσονα, έργο 49, η Πολωνέζα-Φαντασία σε Λα μείζονα, έργο 61, και η Φαντασία-Αυτοσχεδιασμός σε Ντο ελάσσονα, έργο 66. Η φαντασία κατέχει κεντρική θέση στο έργο του Σούμαν: Η μεγάλη Φαντασία σε Ντο, έργο 17, και τα κομμάτια φαντασίας, έργο 12, 73, 111.
Beethoven, Sonata N° 14 'moonlight' , Daniel Barenboim
Chopin, Fantaisie-Impromptu In C-Sharp Minor, Op. 66, Daniil Trifonov
Μεταγενέστερα παραδείγματα φαντασιών περιλαμβάνουν τη Φαντασία σε Σολ μείζονα WAB 118 του Άντον Μπρούκνερ και τις Τέσσερις Φαντασίες WAB 215, τη Fantasia contrappuntistica του Μπουζόνι, τη Φαντασία σε Θέμα του Τόμας Τάλις και τη Φαντασία σε Γκρίνσλιβς του Βον Γουίλιαμς, και τη Φαντασία σε οστινάτο του Κοριλιάνο.
Vaughan Williams, Fantasia on a theme of Thomas Tallis
Corigliano, Fantasia on an Ostinato, Daniil Trifonov
Ο Walter Willson Cobbett, στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αι. προσπάθησε να αναβιώσει το στυλ fantasia μέσω ενός διαγωνισμού, στον οποίο οφείλουν την ύπαρξή τους έργα όπως τα τρίο και τα κουαρτέτα Phantasie των William Hurlstone, Armstrong Gibbs, John Ireland, Herbert Howells και Frank Bridge, όπως και το Phantasy σε Φα ελάσσονα για κουιντέτο εγχόρδων του Benjamin Britten, γραμμένο το 1932, τη χρονιά που συνέθεσε επίσης ένα Κουαρτέτο Phantasy για όμποε και έγχορδα.
Σύμφωνα με τον μουσικολόγο Ντόναλντ Φράνσις Τόβεϊ, «ο όρος «φαντασία» θα κάλυπτε επαρκώς όλες τις μετακλασικές μορφές κοντσέρτου».
φαντασία η [fandasía:I. η ικανότητα του ανθρώπινου πνεύματος να αναπαριστάνει, να ανακαλεί, να σχηματίζει και να συνδυάζει ελεύθερα εικόνες και παραστάσεις, χρησιμοποιώντας αλλά και ξεπερνώντας τα δεδομένα της εμπειρίας και τους κανόνες της νόησης: Aναπαραγωγική / δημιουργική / ζωηρή / πλούσια / φτωχή / αχαλίνωτη / νοσηρή / αρρωστη μένη / εξημμένη / καλπάζουσα ~. Εξάπτω / ερεθίζω / περιορίζω / χαλινα γωγώ / απελευθερώνω τη ~. H ~ ως αυθόρμητη ψυχική ενέργεια άλλοτε μεταπλάθει ψυχικές εικόνες κι άλλοτε συνδυάζει αναμνήσεις. Στερείται τελείως φαντασίας. Άσε ελεύθερη τη ~ σου. Aναπολεί με τη ~ του τα περασμένα χρόνια. Tο διάβασμα συμβάλλει στον εμπλουτισμό της φαντασίας.1. σκέψη, ιδέα που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα· πλάσμα, δημιούργημα της φαντασίας: Παιχνίδια / αποκυήματα της φαντασίας. Οι φόβοι / οι υποψίες του ανήκουν στο χώρο της φαντασίας. Aυτό είναι καθαρή ~. || Επιστημονική* ~. (έκφρ.) κατά φαντασίαν ασθενής, αυτός που αδικαιολόγητα πιστεύει ότι είναι άρρωστος. γέννημα* / γεννήματα της φαντασίας (του).2α. δημιουργική ικανότητα: H μαγειρική θέλει γνώσεις αλλά και ~. H ~ στην εξουσία, σύνθημα της φοιτητικής εξέγερσης στη Γαλλία το 1968. β. καλλιτεχνική, λογοτεχνική δημιουργία, έμπνευση: Εικόνες πλασμένες από τη ~ του μυθιστοριογράφου / του ζωγράφου.II. (μουσ.) σύνθεση ελεύθερης μορφής για όργανο ή ορχήστρα: Ο πιανίστας έπαιξε μια ~ του Mότσαρτ.
φαντᾰσία, ἡ, φαντασία, η δύναμη με την οποία ένα πράγμα παρουσιάζεται (φαίνεται) στο μυαλό (το αντικείμενο που αναπαρίσταται νοητικά αποκαλείται φάντασμα), σε Πλάτ., Αριστ.
από το λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας των Liddell & Scott
Σημασίες
(ψυχολογία) η ψυχική ικανότητα της αναπαράστασης γεγονότων ή πραγμάτων
(μειωτικό) κάτι που δεν είναι πραγματικό αλλά έχει αναπαραχθεί στο μυαλό κάποιου [πχ αυτά έγιναν μόνο στη φαντασία του]
Με τον όρο φαντασία εννοείται εκείνη η ψυχική λειτουργία που εκδηλώνεται ως παραστατική λειτουργία της συνείδησης και έχει τη βιολογική της βάση στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Αποτελεί βασικό αντικείμενο έρευνας της κλασικής ψυχολογίας και κατέχει πρωτεύουσα θέση στις ανθρωπιστικές επιστήμες και τις νευροεπιστήμες. Βοηθά στην παροχή νοήματος στην εμπειρία και κατανόησης στη γνώση. Είναι θεμελιώδης λειτουργία, μέσω της οποίας οι άνθρωποι αναζητούν νόημα στον κόσμο και κατέχει ρόλο-κλειδί στη μαθησιακή διαδικασία. Με τη φαντασία δίνεται στο άτομο η δυνατότητα να ζωγραφίσει νέους κόσμους πέρα από τον χωροχρόνο.
Βάσεις της φαντασίας
Βιολογική
Βιολογική βάση της φαντασίας συνιστά το είκασμα η παράστασις ή εικονοπλασία ως όρος απόδοσης του imagery. Έχει προταθεί η άποψη ότι τα προϊόντα της φαντασίας προέρχονται από μια διαδικασία μετασχηματισμού της βασικής εικονοπλασίας ή παραστατικής λειτουργίας, της πηγής της φαντασίας. Ο ψυχολόγος Άλαν Λέσλι (Alan Leslie), εργαζόμενος στο Λονδίνο στη δεκαετία του '80, εισήγαγε τη θεωρία ότι η φαντασία αναπτύσσεται σε τρία διαδοχικά βήματα. Καταρχήν υφίσταται μια πρωταρχική αναπαράσταση, μια εικόνα με αληθείς σχέσεις με τον εξωτερικό κόσμο. Στη συνέχεια παράγεται μια δευτερεύουσα απεικόνιση. Τελικά η συνείδηση εισάγει αλλαγές στη δευτερεύουσα απεικόνιση παίζοντας ουσιαστικά με τις αληθείς σχέσεις της με τον εξωτερικό κόσμο, χωρίς ωστόσο να αλλάζει το περιεχόμενο της πρωταρχικής εικόνας.
Οποιοδήποτε ζώο με εγκέφαλο και προσαρτημένο κατάλληλο αισθητήριο όργανο είναι ικανό να παράγει την πρωταρχική απεικόνιση. Ο περιβάλλων κόσμος γίνεται αντιληπτός εξαιτίας των ερεθισμάτων που εκπέμπει από τη συνείδηση, μέσω των θυρών επικοινωνίας του εγκεφάλου, των πέντε βασικών αισθήσεων, και την ανάλογη εγκεφαλική διέγερση. Οι εντυπώσεις που προκαλούνται από τα εξωτερικά ερεθίσματα διαμορφώνουν τις μνημονικές εικόνες. Η επεξεργασία των μνημονικών εικόνων στην περιοχή του Flechsig παράγει τη σκέψη ή τον μη εξωτερικευμένο, «ενδιάθετο» λόγο.
Ψυχολογική
Η φαντασία ως προς την ψυχολογική βάση της είναι ψυχική λειτουργία. Αντλεί το υλικό της από παραστάσεις του παρελθόντος και παραστάσεις του παρόντος. Αυτές οι παραστάσεις διασπώνται στα βασικά τους στοιχεία και κατόπιν αναπλάθονται -δυνητικά σε άπειρους σχηματισμούς- παράγοντας νέες παραστατικές εικόνες. Όταν αναλύονται στα δομικά τους στοιχεία οι φανταστικές παραστάσεις είναι ταυτόχρονα και μνημονικές παραστάσεις, μη αναγνωρίσιμες ωστόσο καθώς εκδηλώνονται με πρωτότυπο και ασυνήθιστο τρόπο. Ο όρος φαντασία στην ψυχολογία καλύπτει το σύνολο της παραστατικής λειτουργίας της ψυχής και αντιστοιχεί στον αγγλ. όρο imagination, ενώ τα ίδια τα εικάσματα, τα πλάσματα της φαντασίας, αποκαλούνται φαντασιώσεις και αντιστοιχούν στον όρο fantasy.
Φιλοσοφική
Σύμφωνα με την πλατωνική αντίληψη η φαντασία είναι δημιουργική ικανότητα της ψυχής, που δημιουργεί «φαντάσματα», στηριγμένη σε στοιχεία της πραγματικότητας. Στον Φίληβο ο Πλάτων θέτει πιθανώς για πρώτη φορά το πλαίσιο της φαντασίας δια στόματος Σωκράτη, όταν αναφέρει όταν ο άνθρωπος λαμβάνει μέσω της όρασης ή κάποιας άλλης αίσθησης τις γνώμες και τα λεγόμενα και κρατά κατόπιν στον νου του τις εικόνες των γνωμών και των λεγομένων. Ο Αριστοτέλης με τη σειρά του διαχωρίζει τη φαντασία από την αίσθηση και τη διάνοια, θεωρώντας επίσης ότι χωρίς τη φαντασία δεν υπάρχει σύλληψις. Οι Επικούρειοι με τη σειρά τους ορίζουν ως φανταστικό εκείνο που έρχεται από έξω, ορίζοντας την νοητική εικόνα ως υλική ουσία της σκέψης. Αντίθετα οι Νεοπλατωνικοί και οι Στωικοί θεωρούν ότι το φανταστικό μπορεί να προέλθει εξίσου από το εξωτερικό περιβάλλον και τον ανθρώπινο ψυχισμό. Κατά τον μεσαίωνα ο Πέτρος Αβελάρδος οριοθετεί τη φαντασία ως ακολουθούσα τις αισθήσεις αλλά ούσα πάνω από αυτές εντυπώνει στην ψυχή τις μορφές των πραγμάτων σε μια συγκεχυμένη μορφή, την οποία ξεκαθαρίζει η νόηση.
"Τοπογραφία" της Φαντασίας ένα διαδικτυακό project διαλόγου Δευτέρες, 19 Ιανουαρίου - 9 Μαρτίου 2026, 7-9 μμ
Ένα project
ισότιμου διαλόγου
σύντομων εισηγήσεων από όλους/όλες
προσωπικών προτιμήσεων, συναισθηματικών, αισθητικών, κοινωνικών-ηθικών κλπ για όσα μας ενδιαφέρουν
με περιθώρια εξέλιξης σε δημιουργικό εργαστήρι
επτά (7) εβδομαδιαίων συναντήσεων, Δευτέρες, στις 7μμ, διάρκειας 90-120΄
στην πλατφόρμα του Zoom
που θα καταγράφεται ψηφιακά για αρχειακούς και μόνον λόγους
δωρεάν μεν, με υποχρέωση ενεργού συμμετοχής δε.
Προϋποθέσεις συμμετοχής
Δήλωση συμμετοχής (και πληροφορίες) με ένα απλό mail στον Γ. Αποστολίδη (gar.apost@gmail.com), όπου θα αναγράφονται: α) το ονοματεπώνυμο, β) ένα τηλέφωνο επικοινωνίας και γ) το προσωπικό σας mail. Καλό είναι η παρέα μας να μην είναι μεγάλη, οπότε θα τηρηθεί σειρά προτεραιότητας.
Κάμερα και μικρόφωνο για την διαδικτυακή συνάντηση. Δεν γίνεται να μην έχουμε οπτική και ακουστική επαφή μεταξύ μας.
Η φαντασία συνιστά εκείνη τη μεταίχμια –στοχαστική και συνάμα μορφοποιητική– δυναμική του χιάσματος σώματος - πνεύματος, η οποία διανοίγει στον άνθρωπο μια προνομιακή προοπτική: τη σύσταση της εσωτερικής «τοπογραφίας» ενός «ενδιάμεσου κόσμου», όπου οι υλικές μορφές διαποτίζονται με νόημα και τα νοήματα μετασχηματίζονται σε αιθέριες μορφές.
Η ιδιοσυστασία αυτού του κόσμου αποτελεί ένα γοητευτικό πεδίο φιλοσοφικής, καλλιτεχνικής αλλά και (δια-)προσωπικής διερεύνησης.
Ο Ficino εκλαμβάνει τη φαντασιακή «τοπογραφία» ως τον ενδιάμεσο χώρο σύζευξης υλικότητας και πνευματικότητας, ενώ ο Bruno αναγνωρίζει σε αυτήν μία ποιότητα απειρότητας, ως αντανάκλαση του συμπαντικού απείρου. Ο Böhme τη συλλαμβάνει ως μυστικό πεδίο μετοχής του ανθρώπου στη θεϊκότητα, ενώ ο Nietzsche την προσεγγίζει ως μία διονυσιακή «τοπογραφία», όπου το χάος οργανώνεται σε σκηνές δημιουργίας και ανατροπής αξιών. Ο Bergson τη νοεί ως δυναμικό «χάρτη» μνήμης και αδιάλειπτης ροής εικόνων, ενώ ο Bachelard αναδεικνύει ποιητικές «τοπογραφίες» (νερό, φωτιά, αέρας, γη) διαμονής της φαντασίας. Ο Durand την καταγράφει ως συλλογικό «γεωσύστημα» αρχετύπων, ενώ ο Corbin θεμελιώνει τη λογική και την αλήθεια του mundus imaginalis, του «φαντασικού κόσμου» των οραματικών μορφών.
Μένει στον καθένα χωριστά να αναμετρηθεί με τη μυστική δυναμική αυτού του εσωτερικού «χάρτη», ο οποίος μεταμορφώνεται καθώς κινούμαστε μέσα του, την ίδια στιγμή που αυτός κινείται μέσα μας, ανασυσταίνοντάς μας.
(Μαριάννα Δώδου)
Εννοείται ότι στην παραπάνω προτεινόμενη θεματική μπορεί να προσθέσει κάθε ενδιαφερόμενη/ενδιαφερόμενος όποια παράμετρο θα ήθελε να παρουσιάσει και να συζητήσουμε.
